1 dəq 18 san
Hormonal pozğunluqlar
Prolaktin yüksəkliyi və prolaktinoma
Qısa cavab
Prolaktin beynin ön hipofiz vəzindən ifraz olunan hormondur. Onun ifrazını dopamin hormonu nəzarətdə saxlayır. Prolaktin yüksəkliyi fizioloji (hamiləlik, laktasiya, fiziki gərginlik) və ya patoloji səbəblərdən ola bilər; patoloji hallarda ilk növbədə prolaktinoma düşünülür. Həkimin vurğusu: hər prolaktin yüksəkliyi müalicə olunmur. Əvvəlcə pasientin şikayətini sırf prolaktin yüksəkliyinin yaradıb-yaratmadığı araşdırılır (video).
Sxematik təsvir
Ümumi məlumat
- Səbəblər:
- Fizioloji: hamiləlik, laktasiya, fiziki gərginlik.
- Patoloji:
- ilk növbədə prolaktinoma — hipofizin prolaktin ifraz edən, əksər hallarda xoşxassəli şişi;
- xroniki böyrək və qaraciyər xəstəlikləri;
- bəzi dərmanlar (antipsixotiklər, depressiya dərmanları);
- tiroid hormonlarının azlığı (hipotireoz);
- uzunmüddətli stress, yuxusuzluq, hətta ağır idman.
- Əlamətlər:
- Qadınlarda: aybaşının gecikməsi və ya tam kəsilməsi (amenoreya), hamiləlik olmadan süd gəlməsi, hamilə qalmağın çətinləşməsi.
- Kişilərdə: cinsi istəyin azalması, impotensiya.
- Böyük prolaktinomada: baş ağrıları.
- Normal dəyərlər. Kişilərdə təxminən 20 ng/ml-ə, qadınlarda 25 ng/ml-ə qədər (laboratoriyadan asılıdır). Normadan yüksək olması hiperprolaktinemiya adlanır.
- Analizin düzgün verilməsi. Yuxudan durduqdan ən azı 2 saat sonra və stressiz vəziyyətdə verilməlidir. Əks halda analizi başqa üsulla götürüb dəyərləndirmək lazım gəlir.
- Prolaktinoma. Ölçüsünə görə mikroprolaktinoma, makroprolaktinoma və böyük prolaktinoma kimi təsnif olunur. Əksəriyyəti xoşxassəlidir. Hipofizin MRT müayinəsi ilə təyin olunur.
- Müalicə. Hormon nəzarətini tənzimləyən xüsusi preparatlarla aparılır. Prolaktinoma çox vaxt dərmanla müalicə olunur. Prolaktin yüksəkdirsə, lazım gələrsə hipofiz MRT, tiroid testləri və digər səbəblər araşdırılmalıdır.
Sual-cavab
Prolaktinim bir az yüksəkdir. Dərman içməliyəm?
Hər prolaktin yüksəkliyi müalicə olunmur. Əvvəlcə analiz düzgün verilibmi, şikayət sırf prolaktinlə bağlıdırmı — bu araşdırılır. Bundan sonra prolaktinomaya və ya prolaktin yüksəkliyinə xüsusi müalicə tövsiyə olunur (video).