46 san
Xəstəliklər
Tiroid (zob) xəstəlikləri
Qısa cavab
Tiroid (qalxanabənzər vəzi) boyunda yerləşir və bütün orqan və toxumaların işinə təsir edən hormonlar ifraz edir. «Zob» əslində vəzin böyüməsinin adıdır. Həkimin sözü ilə, pasientlərin əksəriyyətində zob deyilən problem əslində ya düyün, ya struktur dəyişikliyi, ya da tiroiditdir. Dr. Şirvan Zəkəriyəyev tiroid xəstəliklərini müayinə, analizlər, ultrasəs və lazım olduqda incəiynəli biopsiya ilə dəyərləndirir.
Sxematik təsvir — real müayinə görüntüsü deyil
Ümumi məlumat
- Tiroidin rolu. «Tiroid vəzi ən kiçik hüceyrələrdən başlayaraq bütün orqan sistemlərinin hormon və enerji tarazlığını tənzimləyir. Onun düzgün fəaliyyəti maddələr mübadiləsi və homeostaz üçün həyati əhəmiyyətlidir.» Tiroidin işini beyindəki hipofiz vəzi TSH hormonu ilə idarə edir. Həkimin ifadəsi ilə, hipofiz «bədənimizin kiçik, amma güclü rəhbəridir».
- Zob nədir. «Zob qalxanvari vəzimizin həcminin böyüməsinə verilən addır və qalxanvari vəzdəki hər patologiya zob deyil. Daha çox rastlaşdığımız patologiya qalxanvari vəzin düyünləridir» (video).
- Yod məsələsi. Hər zobun səbəbi yod çatışmazlığı deyil. Bəzi pasientlərdə əksinə, yod artıqlığı var, bəzilərində problem yoddan asılı deyil. Ətraflı: Zob xəstəsi yod içə bilərmi?.
- Müalicə. Pasientdən-pasientə dəyişir: bəzən yalnız izləmə, bəzən dərman, bəzən də əməliyyat. «Düzgün müalicənin təməlini düzgün diaqnostika qoyur.»
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Həkimin paylaşımlarından
- boyunda şişlik və ya böyümə; səs batması;
- udqunma və nəfəsalma çətinliyi, boğulma, boğazda yad cisim hissi;
- ürəkdöyünmə, güclü tərləmə, əsəbilik, titrəmə, yuxusuzluq;
- səbəbsiz çəki artımı və ya azalması;
- daimi halsızlıq və yorğunluq;
- boğaz nahiyəsində ağrı — xüsusilə udma zamanı hiss olunursa, boyunda gərginliklə və ya halsızlıq və hormonal dəyişikliklərlə birlikdədirsə.
Həkimin qeydi: «Qalxanvari vəzi düyünləri bəzən uzun müddət simptomsuz davam edə bilər. Vaxtında aparılan müayinə və düzgün diaqnoz gələcək risklərin qarşısını almağa kömək edir.»
Digər: ektopik tiroid. Tiroid toxumasının normal yerindən kənarda yerləşməsidir. Həkimin qeydinə görə, diaqnoz əksər halda sadə USM ilə qoyula bilir. Onun paylaşımında belə bir pasient təsvir olunur: əvvəlcə pasient üçün hər şey «kabus kimi» görünüb, diaqnoz təsdiqləndikdən sonra isə hər şey yaxşı sonlanıb.
Mövzular
- Düyünlər və düyünlü zobTiroid düyünlərinin 90–95%-i xoşxassəlidir. Düyün hər zaman əməliyyat demək deyil: USM, şübhəli düyünə İİAB, nəticəyə görə izləmə…
- Tiroid kistalarıTiroid kistalarının çoxu təhlükəsizdir. Saf və mural komponentli kistalar, nə vaxt izləmək, nə vaxt boşaltmaq lazımdır…
- Hipotireoz və HaşimotoTənbəl zobun əlamətləri, TSH yüksəkliyinin səbəbləri, Haşimoto tiroiditi. Niyə ömürlük hormona tələsmək olmaz və Haşimotoda hər…
- Zəhərli zob (Graves)Zəhərli zob mütləq əməliyyat demək deyil: Graves-də ilk seçim dərman müalicəsidir. Graves oftalmopatiyası, toksik adenoma…
- TiroiditlərTiroidit tiroidin iltihabıdır: kəskin, yarımkəskin, xroniki. Boğazda qulağa yayılan ağrı, qızdırma — yarımkəskin tiroiditin…
- Hamiləlikdə tiroidHamiləliyin ilk 12 həftəsində tiroid hormonları dölün orqan formalaşması üçün vacibdir. TSH-ın aşağı düşməsi həmişə zəhərli zob…
Sual-cavab
Zob hər zaman təhlükəlidirmi?
Xeyr. Zob vəzin böyüməsinin adıdır və vəzdəki hər dəyişiklik zob deyil. Ən çox rast gəlinən düyünlərdir: əvvəlcə əl müayinəsi ilə aşkarlanır, sonra USM ilə izlənir. Strukturunda şübhəli əlamət varsa, biopsiya edilir. Həkim biopsiyadan qorxmamağı tövsiyə edir (video).