48 san
Çəki və metabolizm
Artıq çəki və piylənmə
Qısa cavab
Piylənmə status yox, xroniki gedən xəstəlikdir. Son elmi araşdırmalara görə xromosomlarımızda piylənməyə cavabdeh 140-dan çox genetik sahə var, yəni piylənmə poligenetik xəstəlikdir. Əsas problem alınan və istifadə olunan kalori arasındakı disbalansdır. Ona görə əvvəlcə hormonal və qeyri-hormonal səbəblər araşdırılır, sonra düzgün kalori seçilir və uyğun müalicə ilə piylənmə aradan qaldırılır (video). Bədən kütlə indeksiniz 30-dan böyükdürsə, endokrinoloqa müraciət edin.
Həkim bel çevrəsini də nəzarətdə saxlamağı tövsiyə edir.
Ümumi məlumat
- Bədən kütlə indeksi (BKİ). Çəki (kq) boyun kvadratına (m²) bölünür (ÜST təsnifatı):
| BKİ | Qiymətləndirmə |
|---|---|
| 18,5–24,9 | Normal |
| 25–29,9 | Artıq çəki |
| 30–34,9 | I dərəcə piylənmə |
| 35–39,9 | II dərəcə piylənmə |
| ≥40 | III dərəcə piylənmə |
Həkim bel çevrəsini də daim nəzarətdə saxlamağı tövsiyə edir.
- Səbəblər.
- Endokrin: Kuşinq sindromu, metabolik sindrom, insulin müqaviməti və digər hormonal pozğunluqlar.
- Qeyri-endokrin: düzgün qidalanmamaq, qeyri-aktiv həyat tərzi, genetika.
- Həkim videoda arıqlamağa mane olan amilləri də sadalayır: ailə-məişət şəraiti, genetik problemlər, psixososial vəziyyət və bəzi hormonal problemlər.
- Piylənmə nəyə səbəb olur:
- arterial təzyiqin yüksəlməsi, qanda «pis» xolesterinin artması, şəkərli diabet;
- hirsutizm (tüklənmə), qadınlarda aybaşı düzənsizliyi, qadın və kişilərdə sonsuzluq, digər hormonal pozğunluqlar;
- yuxu apnesi sindromu;
- fəqərəarası disklərdə degenerativ dəyişikliklər.
- Leptin və «doymamaq».
- Leptin piy toxumasının hüceyrələrində (adipositlərdə) sintez olunur və beyindəki hipotalamusa toxluq siqnalı ötürür.
- Normal miqdarı bizi tox saxlayır və yeməklər arasında 4–6 saatlıq fasiləyə şərait yaradır.
- Leptin çox olanda bədən onu «görməzdən gəlir» — bu, leptin dirəncidir. Nəticədə daimi aclıq hissi, pəhrizin pozulması və çəkidə durğunluq yaranır.
- Həkimin sözü ilə: «Bədənimizi "düşmən" kimi görməkdənsə, niyə belə davrandığını anlamaq daha doğru olar.»
- Müalicə.
- Hormonal problem varsa: ona qarşı müalicə, həyat tərzinin dəyişməsi və pəhriz.
- Hormonal problem yoxdursa: həyat tərzinin dəyişməsi və pəhriz.
- Seçilmiş hallarda: metabolik əməliyyatlar (mədə kiçiltmə və s.).
- Göstəriş olduqda: həkim nəzarətində arıqlama iynələri → Çəki idarəsi və arıqlama iynələri (həkim nəzarətində).
- Həkimin sözü ilə: «Piylənmə sizin taleyiniz deyil və düzgün müalicə ilə qarşısı alına bilən problemdir.»
Həkimin praktikasında
- «Çəki itkisinə nail olmaq üçün ilk öncə mövcud çəkinizə nəyin səbəb olduğunu tapmaq mütləqdir. Ona görə ətraflı müayinə olunmanız tövsiyə olunur.»
- «Piylənmə bir xəstəlikdir. Və hər bir xəstəlik kimi, bu zaman da ilk öncə mütəxəssis rəyi almağınız çox önəmlidir.»
- Həkim piylənmə haqqında Səhiyyə TV-nin «Çıxış yolu» verilişində çıxış edib.
Sual-cavab
Piylənmənin səbəbi həmişə hormonaldırmı?
Xeyr, amma sizi ilk müayinə edəcək həkim endokrinoloq olmalıdır: istər hormonal, istərsə də qeyri-hormonal səbəblər əvvəlcə araşdırılmalıdır (video).
Hormon pozğunluğu arıqlamağa mane ola bilərmi?
Bəli. Son zamanlar qidalanma və digər amillərlə bağlı artıq çəkinin altında duran səbəblər çox vaxt hormonal olur. Hormonal problemlər artıq çəkiyə səbəb olur (video).
Bədən kütlə indeksimi necə hesablayım?
Çəkinizi (kq) boyunuzun kvadratına (m²) bölün. 25–29,9 artıq çəki, 30 və yuxarı piylənmədir. Nəticə 30-dan böyükdürsə, endokrinoloqa müraciət edin.
Həkimin videoları
47 san
Piylənmə xroniki xəstəlikdir
14 san