Tiroid (zob)
Zəhərli zob (Graves xəstəliyi), hipertireoz və toksik adenoma
Qısa cavab
Zəhərli zob (Graves xəstəliyi) tiroid hormonlarının artıq ifrazı ilə gedən autoimmun xəstəlikdir. Dr. Şirvan Zəkəriyəyevin yanaşmasına görə, Graves-də ilk seçim həmişə dərman müalicəsidir. Dərmanla remissiyaya düşən pasientlər var. Dərman müalicəsinə əks göstəriş olduqda başqa üsul seçilir. «Zəhərli zobun olması mütləq əməliyyat lazımdır demək deyil.»
Sxematik təsvir
Ümumi məlumat
- Hipertireozun əlamətləri: ürəkdöyünmə, güclü tərləmə, əsəbilik, titrəmə, yuxusuzluq, arıqlama, boğulma.
- Graves oftalmopatiyası (zəhərli zob və göz).
- Zəhərli zob zamanı gözdə yaranan dəyişikliklərdir. Aqressiv gedişli ola bilir və görmədə ciddi problemlər yarada bilər.
- Mexanizm: göz almasının arxasındakı toxuma böyüyür və gözü önə itələyir.
- Diaqnoz: göz almasının önə qabarması, göz almasında ağrı, qanda tiroid hormonlarının dəyişməsi (TSH, T3, T4) və laborator analizlər əsasında qoyulur.
- İki cür dəyərləndirilir: aktivlik və şiddət.
- Aktivlik əlamətləri: göz almasının arxasında ağrı; yuxarı və ya aşağı baxdıqda ağrı; gözün və ya göz qapağının qızarması, ödemi; gözün önə çıxmasının artması; göz hərəkətinin azalması.
- Müalicə üsulu (dərman, radioterapiya, cərrahi dekompressiya) aktivlik və şiddət dərəcəsinə görə seçilir.
- Vaxtında aşkarlanıb müalicə olunarsa, dəyişikliklər geri dönə bilər; gecikdikdə müalicənin effekti azalır.
- Toksik adenoma.
- Qana normadan artıq hormon ifraz edən tək tiroid düyünüdür. Boğulma, ürəkdöyünmə, arıqlama, əsəbilik kimi hipertireoz əlamətləri verir.
- Adətən zob fonunda yox, tək düyün kimi yaranır. Ən çox «isti» (aktiv) düyünlərdə olur; diaqnoz USM və sintiqrafiya ilə təsdiqlənir.
- Müalicə əksər halda radioaktiv yod və ya cərrahi çıxarılmadır.
- Boyunda düyün hiss edirsinizsə və çəki itkisi, tərləmə, taxikardiya varsa, həkimə müraciət edin.
- Yod. Zəhərli zobu olan pasientin yod içməsi düzgün deyil — vəziyyəti pisləşdirə bilər. Ətraflı: Zob xəstəsi yod içə bilərmi?.
Həkimin praktikasında
- «Zəhərli zob (Graves) zamanı hər zaman 1-ci seçimimiz dərman terapiyasıdır. Əgər dərman müalicəsi üçün əks göstərişlər varsa, digər müalicə üsulu seçilir.»
- Dərmanla remissiya əldə edilən pasientləri var. Həkimin sözü ilə: «Düzgün diaqnostika və iradə ilə müalicə mümkündür. Siz yetər ki, həkiminizə inanın.»
Sual-cavab
Zəhərli zob dərmanla sağalır?
Graves-də ilk seçim dərman müalicəsidir və dərmanla remissiyaya düşən pasientlər var. Dərmana əks göstəriş olduqda başqa üsul seçilir. Zəhərli zob mütləq əməliyyat demək deyil.
Graves oftalmopatiyası geri dönürmü?
Vaxtında aşkarlanıb müalicə olunarsa, geri dönə bilər. Gecikdikdə müalicənin effekti azalır.